W skrócie
Zaliczenie to sposób, w jaki prowadzący potwierdza, że student osiągnął efekty uczenia się z zajęć. Kończy się oceną albo wpisem „zal.”. Od egzaminu różni się terminem i zakresem: odbywa się zwykle przed sesją i obejmuje pracę z zajęć, a zaliczenie ćwiczeń często dopuszcza do egzaminu. Zasady ustalają regulamin studiów i sylabus przedmiotu, więc różnią się między uczelniami.
- Ocena: najniższa ocena pozytywna to 3,0.
- ECTS: 1 punkt ECTS to 25-30 godzin pracy.
- Jak: spisz zasady z sylabusa w pierwszym tygodniu.
- Uwaga: liczbę poprawek ustala regulamin twojej uczelni.
Jakie są formy zaliczenia?
Zaliczenie ma dwa warianty wyniku: zaliczenie na ocenę kończy się oceną w skali 2,0-5,0, a zaliczenie bez oceny wpisem „zaliczone” lub „niezaliczone”. Forma sprawdzenia bywa różna, a w jednym przedmiocie często łączy się kilka z nich i sumuje ich wyniki:
- kolokwium (pisemne, w trakcie semestru),
- projekt lub praca zaliczeniowa,
- referat lub prezentacja,
- aktywność i zadania domowe, za które prowadzący przyznaje punkty,
- obecności (dopuszczalną liczbę nieobecności określa regulamin).
W planie studiów widać, które przedmioty kończą się egzaminem, a które samym zaliczeniem: forma ma tam symbol. Na UMCS E oznacza egzamin, ZO zaliczenie z oceną, a Z zaliczenie bez oceny.
Czym zaliczenie różni się od egzaminu?
Zaliczenie sprawdza pracę z zajęć i zwykle kończy się przed sesją, a egzamin obejmuje cały przedmiot i odbywa się w sesji. Niektóre przedmioty mają samo zaliczenie, bez egzaminu.
| Zaliczenie | Egzamin | |
|---|---|---|
| Kiedy | w trakcie semestru albo tuż przed sesją, czasem w jej pierwszych dniach | w sesji egzaminacyjnej |
| Kto organizuje | prowadzący zajęcia | uczelnia, wspólny termin dla roku |
| Zakres materiału | praca z zajęć: kolokwia, projekty, aktywność | cały przedmiot |
| Liczba terminów | ustala prowadzący, zwykle jest też poprawka | termin w sesji i poprawkowy |
| Dopuszczenie | zaliczenie ćwiczeń bywa warunkiem dopuszczenia do egzaminu | bez zaliczenia ćwiczeń często nie można do niego przystąpić |
Radzę traktować zaliczenie jako bramkę do egzaminu, a nie coś mniej ważnego. Co waży więcej, kolokwium czy egzamin, rozstrzyga sylabus przedmiotu.
Od jakiej oceny jest zaliczenie?
Od 3,0: to najniższa ocena pozytywna (dostateczny), a ocena 2,0 oznacza niezaliczenie.
W sylabusie z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW (Mikroekonomia I) ocena końcowa to w 70% egzamin i w 30% ćwiczenia. Do zaliczenia potrzeba co najmniej 50% punktów łącznie i co najmniej 50% z egzaminu.
| Procent punktów | Ocena |
|---|---|
| poniżej 50% | 2 |
| 50-60% | 3 |
| 60-70% | 3,5 |
| 70-80% | 4 |
| 80-90% | 4,5 |
| 90-100% | 5 |
Przedziały stykają się na granicach: w tym przykładzie 60% daje już 3,5, a 75% daje 4. Nieobecność na egzaminie w terminie oznacza tam niezaliczenie (wpis NK, czyli nieklasyfikowany). Inny sylabus może mieć inne progi, dlatego tabela jest ilustracją, nie regułą.
Co daje zaliczenie: ocena i punkty ECTS
Zaliczony przedmiot daje ocenę wpisaną do protokołu i przypisane do niego punkty ECTS, a od ich sumy zależy zaliczenie semestru. ECTS to Europejski System Transferu i Akumulacji Punktów.
Punkt ECTS odpowiada średnio 25-30 godzinom pracy studenta, licząc zajęcia i pracę własną (rozporządzenie MNiSW w sprawie studiów z 2018 r.). Przedmiot za 5 punktów to więc około 125-150 godzin pracy.
Rok akademicki to zwykle 60 punktów, czyli około 30 na semestr. Oceny się liczą, ale to punkty odpowiadają za przejście dalej.
Gdzie sprawdzić zasady zaliczenia przedmiotu?
W dwóch dokumentach: regulamin studiów opisuje zasady całej uczelni, a sylabus zasady konkretnego przedmiotu. Regulamin uchwala senat uczelni i określa organizację oraz tok studiów, a także prawa i obowiązki studenta (ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 75). Ustawa nie mówi, ile razy można nie zaliczyć przedmiotu ani ile jest poprawek. To ustala regulamin danej uczelni.
Sylabus (karta przedmiotu) ogłasza się na początku semestru. Określa efekty uczenia się oraz formę, wagi i progi zaliczenia. Z obu dokumentów spisz:
- formę zaliczenia i jej symbol (E, ZO lub Z),
- wagi składowych oceny,
- próg procentowy,
- liczbę terminów i poprawek,
- dopuszczalne nieobecności,
- termin wpisu oceny.
Radzę zapisać te sześć punktów na jednej kartce w pierwszym tygodniu semestru. Wtedy w środku sesji nie odtwarzasz zasad z pamięci.
Terminy, poprawki i wpis oceny
- Pierwszy termin. Kolokwium, projekt lub inna forma odbywa się przed sesją albo w jej pierwszych dniach.
- Poprawka. Ile razy można poprawiać, wynika z regulaminu i sylabusa. W przykładzie z sylabusa Mikroekonomii I jest jedna poprawa kolokwium, między pierwszym a drugim terminem egzaminu.
- Wpis do protokołu. Prowadzący wpisuje wynik do systemu uczelni, na przykład USOS.
Student, który ma zastrzeżenia do przebiegu zaliczenia lub egzaminu, może je zgłosić. Wtedy odbywa się zaliczenie albo egzamin komisyjny (przykład z regulaminu WSB-NLU, §31).
Kolokwium, niezaliczenie i sesja
Czy kolokwium to zaliczenie i jak się do niego przygotować?
Nie zawsze. Kolokwium to zwykle jedna z cząstkowych form zaliczenia ćwiczeń. Jest samodzielnym zaliczeniem tylko wtedy, gdy tak mówi sylabus. Przygotowując się, rozłóż powtórki na kilka dni i sprawdzaj się z pamięci zamiast czytać notatki. Kolokwium wymaga odtwarzania wiedzy, a ćwiczy to technika przypominania z pamięci.
Co się dzieje, gdy nie zaliczysz przedmiotu?
Zwykle przysługuje termin poprawkowy, a dalej decyduje regulamin: wpis warunkowy albo powtarzanie przedmiotu. Tryb i limity opisuje wpis o warunkowym zaliczeniu przedmiotu. Ile przedmiotów można nie zaliczyć, ustala regulamin uczelni. Ta sama ustawa pozwala rektorowi skreślić studenta z listy, między innymi przy braku zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie (art. 108). Dlatego terminy zaliczeń mają znaczenie formalne.
Jak wygląda sesja na studiach?
Sesja to kilka tygodni na koniec semestru z egzaminami, a zaliczenia zwykle zamykają się tuż przed nią. Jeśli masz kilka egzaminów naraz, pomoże plan nauki na sesję egzaminacyjną.
